(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.22. అధ్యాయః 022
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
సంకులయుద్ధం॥ 1 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 9-22-0x(5118)(61300)
వర్తమానే తదా యుద్ధే ఘోరరూపే భయానకే।
అభజ్యత బలం తత్ర తవ పుత్రస్య పాండవైః॥ 9-22-1(61301)
తాంస్తు సర్వానయంతేన సన్నివార్య మహారథాః।
పుత్రాస్తే యోధయామాసుః పాండవానామనీకినీం॥ 9-22-2(61302)
నివృత్తాః సహసా యోధాస్తవ పుత్రజయైపిణః।
సన్నివృత్తేషు తేష్వేవం యుద్ధమాసీత్సుదారుణం।
తావకానాం పరేషాం చ దేవాసురరణోపభం॥ 9-22-3(61303)
పరేషాం తావకానాం చ నాసీత్కశ్చిత్పరాఙ్ముఖః॥ 9-22-4(61304)
అనుమానేన యుధ్యంతే సంజ్ఞాభిశ్చ పరస్పరం।
తేషాం క్షయో మహానాసీద్యుధ్యతామితరేతరం॥ 9-22-5(61305)
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా క్రోధేన మహతా యుతః।
జిగీషమాణః సంగ్రామే ధార్తరాష్ట్రాన్సరాజకాన్॥ 9-22-6(61306)
త్రిభిః శారద్వతం విద్వ్వా రుక్మపుంఖైః శిలాశితైః।
చతుర్భిర్నిజఘానాశ్వాన్కల్యాణాన్కృతవర్మణః॥ 9-22-7(61307)
అశ్వత్థామా తు హార్దిక్యమపోవాహ యశస్వినం।
అథ శారద్వతోఽష్టాభిః ప్రత్యవిధ్యద్యుధిష్ఠిరం॥ 9-22-8(61308)
తతో దుర్యోధనో రాజా రథాన్సప్తశతాన్రణే।
ప్రైషయద్యత్ర రాజాఽసౌ ధర్మపుత్రో యుధిష్ఠిరః॥ 9-22-9(61309)
తే రథా రథిభిర్యుక్తా మనోమారుతరంహసః।
అభ్యద్రవంత సంగ్రామే కౌంతేయస్య రథం ప్రతి॥ 9-22-10(61310)
తే సమంతాన్మహారాజ పరివార్య యుధిష్ఠిరం।
అదృశ్యం సాయకైశ్చక్రుర్మేఘా ఇవ దివాకరం॥ 9-22-11(61311)
తం దృష్ట్వా ధర్మరాజానం కౌరవేయైస్తథావృతం।
నామృష్యంత సుసంరబ్ధాః శిఖండిప్రముఖా రథాః॥ 9-22-12(61312)
రథైరశ్వవరైర్యుక్తైః కింకిణీజాలసంవృతైః।
ఆజగ్మురథ రక్షంతః కుంతీపుత్రం యుధిష్ఠిరం॥ 9-22-13(61313)
తతః ప్రవవృతే రౌద్రః సంగ్రామః శోణితోదకః।
పాండవానాం కురూణాం చ యమరాష్ట్రవివర్ధనః॥ 9-22-14(61314)
రథాన్సప్తశతాన్హత్వా కురూణామాతతాయినాం।
పాండవాః సహ పాంచాలైః పునరేవాభ్యవారయన్॥ 9-22-15(61315)
తత్ర యుద్ధం మహచ్చాసీత్తవ పుత్రస్య పాండవైః।
న చ తత్తాదృశం దృష్టం నైవ చాపి పరిశ్రుతం॥ 9-22-16(61316)
వర్తమానే తదా యుద్ధే నిర్మర్యాదే సమంతతః।
వధ్యమానేషు యోధేషు తావకేష్వితరేషు చ॥ 9-22-17(61317)
వినదత్సు చ యోధేషు శంఖవర్యైశ్చ పూరితైః।
ఉత్క్రుష్టైః సింహనాదైశ్చ గర్జితైశ్చైవ ధన్వినాం॥ 9-22-18(61318)
అతిప్రవృత్తే యుద్ధే చ ఛిద్యమానేషు మర్మసు।
ధావమానేషు యోధేషు జయగృద్ధిషు మారిష॥ 9-22-19(61319)
సంహారే సర్వతో జాతే పృథివ్యాం శోకసంభవే।
వహ్నీనాముత్తమస్త్రీణాం సీమంతోద్ధరణే కృతే॥ 9-22-20(61320)
నిర్మర్యాదే మహాయుద్ధే వర్తమానే సుదారుణే।
ప్రాదురాసన్వినాశాయ తదోత్పాతాః సుదారుణాః॥ 9-22-21(61321)
చచాల శబ్దం కుర్వాణా సపర్వతవనా మహీ।
సదండాః సోల్ముకా రాజన్కీర్యమాణాః సమంతతః॥ 9-22-22(61322)
ఉల్కాః పేతుర్దివో భూమావాహత్య రవిమండలం।
విష్వగ్వాతాః ప్రాదురాసన్నీచైః శర్కరవర్షిణః॥ 9-22-23(61323)
అశ్రూణి ముముచుర్నాగా వేపథుం చాస్పృశన్భృశం।
ఏతాంధోరాననాదృత్య సముత్పాతాన్సుదారుణాన్॥ 9-22-24(61324)
పునర్యుద్ధాయ సంయత్తాః క్షత్రియాస్తస్థురవ్యథాః।
రమణీయే కురుక్షేత్రే పుణ్యే స్వర్గం యియాసవః॥ 9-22-25(61325)
తతో గాంధారరాజస్య పుత్రః శకునిరబ్రవీత్।
యుధ్యధ్వమగ్రతో యావత్పృష్ఠతో హన్మి పాండవాన్॥ 9-22-26(61326)
తతో నః సంప్రాయాతానాం మద్రయోధాస్తరస్వినః।
హృష్టాః కిలాకిలాశబ్దమకుర్వత పరే తథా॥ 9-22-27(61327)
అస్మాంస్తు పునరాసాద్య లబ్ధలక్షా దురాసదాః।
శరాసనాని ధున్వంతః శరవర్షైరవాకిరన్॥ 9-22-28(61328)
తతో హతం పరైస్తత్ర మద్రరాజబలం తదా।
దుర్యోధనబలం దృష్ట్వా పునరాసీత్పరాఙ్ముఖం॥ 9-22-29(61329)
గాంధారరాజస్తు పునర్వాక్యమాహ తతో బలీ।
నివర్తధ్వమధర్మజ్ఞా యుధ్యధ్వం కిం సృతేన వః॥ 9-22-30(61330)
అనీకం దశసాహస్రమశ్వానాం భరతర్షభ।
ఆసీద్గాంధారరాజస్య విశాలప్రాసయోధినాం॥ 9-22-31(61331)
బలేన తేన విక్రంయ వర్తమానే జనక్షయే।
పృష్ఠతః పాండవానీకమభ్యఘ్నన్నిశితైః శరైః॥ 9-22-32(61332)
తదభ్రమివ వాతేన క్షిప్యమాణం సమంతతః।
అభజ్యత మహారాజ పాండూనాం సుమహద్బలం॥ 9-22-33(61333)
తతో యుధిష్ఠిరః ప్రేక్ష్య భగ్నం స్వబలమంతికాత్।
అభ్యనోదయదవ్యగ్రః సహదేవం మహాబలం॥ 9-22-34(61334)
అసౌ సుబలపుత్రో నో జఘనం పీడ్య దంశితః।
సైన్యాని సూదయత్యేష పశ్య పాండవ దుర్మతిః॥ 9-22-35(61335)
గచ్ఛ త్వం ద్రౌపదేయైశ్చ శకునిం సౌబలం జహి।
రథానీకమహం ధక్ష్యే పాంచాలసహితోఽనఘ॥ 9-22-36(61336)
గచ్ఛంతు కుంజరాః సర్వే వాజినశ్చ సహ త్వయా।
పాదాతాశ్చ త్రిసాహస్రాః శకునిం తైర్వృతో జహి॥ 9-22-37(61337)
తతో గజాః సప్తశతాశ్చాపపాణిభిరాస్థితాః।
పంచ చాశ్వసహస్రాణి సహదేవశ్చ వీర్యవాన్॥ 9-22-38(61338)
పాదాతాశ్చ త్రిసాహస్రా ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వశః।
రణే హ్యభ్యద్రవంస్తే తు శకునిం యుద్ధదుర్మదం॥ 9-22-39(61339)
తతస్తు సౌబలో రాజన్నభ్యతిక్రంయ పాండవాన్।
జఘాన పృష్ఠతః సేనాం జయగృద్వః ప్రతాపవాన్॥ 9-22-40(61340)
అశ్వారోహాస్తు సంరబ్ధాః పాండవానాం తరస్వినాం।
ప్రావిశన్సౌబలానీకమభ్యతిక్రంయ తాన్రథాన్॥ 9-22-41(61341)
తే తత్ర సాదినః శూరాః సౌబలస్య మహద్బలం।
రణమధ్యే వ్యతిష్ఠంత శరవర్షైరవాకిరన్॥ 9-22-42(61342)
తదుద్యతగదాప్రాసమకాపురుషసేవితం।
ప్రావర్తత మహద్యుద్ధం రాజందుర్మంత్రితే తవ॥ 9-22-43(61343)
ఉపారమంత జ్యాశబ్దాః ప్రేక్షకా రథినోఽభవన్।
న హి స్వేషాం పరేషాం వా విశేషః ప్రత్యదృశ్యత॥ 9-22-44(61344)
శూరబాహువిసృష్టానాం శక్తీనాం భరతర్షభ।
జ్యోతిషామివ సంపాతమపశ్యన్కురుపాండవాః॥ 9-22-45(61345)
ఋష్టిభిర్విమలాభిశ్చ తత్రతత్ర విశాంపతే।
సంపతంతీభిరాకాశమావృతం బహ్వశోభత॥ 9-22-46(61346)
ప్రాసానాం పతతాం రాజన్రూపమాసీత్సమంతతః।
శలభానామివాకాశే తదా భరతసత్తమ॥ 9-22-47(61347)
రుధిరోక్షితసర్వాంగా విప్రవిద్ధైర్నియంతృభిః।
హయాః పరిపతంతిస్మ శతశోఽథ సహస్రశః॥ 9-22-48(61348)
అన్యోన్యం పరిపిష్టాశ్చ సమాసాద్య పరస్పరం।
సువిక్షతాః స్మ దృశ్యంతే వమంతో రుధిరం ముఖైః॥ 9-22-49(61349)
తతోఽభవత్తమో ఘోరం సైన్యేన రజసా వృతం।
తానపాక్రమతోఽద్రాక్షం తస్మాద్దేశాదరిందమ॥ 9-22-50(61350)
అశ్వాన్రాజన్మనుష్యాంశ్చ రజసా సంవృతే సతి।
భూమౌ నిపతితాశ్చాన్యే వమంతో రుధిరం బహు॥ 9-22-51(61351)
కేశాకేశి సమాలగ్నా న శేకుశ్చేష్టితుం నరాః।
అన్యోన్యమశ్వపృష్ఠేభ్యో వికర్షంతో మహాబలాః॥ 9-22-52(61352)
మల్లా ఇవ సమాసాద్య నిజఘ్నురితరేతరం।
అశ్వైశ్చ వ్యపకృష్యంత బహవోఽత్ర గతాసవః॥ 9-22-53(61353)
భూమౌ నిపతితాశ్చాన్యే బహవో విజయైషిణః।
తత్రతత్ర వ్యదృశ్యంత పురుషాః శూరమానినః॥ 9-22-54(61354)
రక్తోక్షితైశ్ఛిన్నభుజైరవకృష్టశిరోరుహైః।
వ్యదృశ్యత మహీ కీర్ణా శతశోఽథ సహస్రశః॥ 9-22-55(61355)
దూరం న శక్యం తత్రాసీద్గంతుమశ్వేన కేనచిత్।
సాశ్వారోహైర్హతైరశ్వైరావృతే వసుధాతలే॥ 9-22-56(61356)
రుధిరోక్షితసన్నాహైరాత్తశస్త్రైరుదాయుధైః।
నానాప్రహరణైర్ఘోరైః పరస్పరవధైషిభిః।
సుసన్నికృష్టే సంగ్రామే హతభూయిష్ఠసైనికే॥ 9-22-57(61357)
స ముహూర్తం తతో యుద్ధ్వా సౌబలోఽథ విశాంపతే।
షట్సాహస్రైర్హయైః శిష్టేరపాయాచ్ఛకునిస్తతః॥ 9-22-58(61358)
తథైవ పాండవానీకం రుధిరేణ సముక్షితం।
షట్సాహస్రైర్హయైః శిష్టేరపాయాచ్ఛ్రాంతవాహనం॥ 9-22-59(61359)
అశ్వారోహాశ్చ పాండూనామబ్రువన్రుధిరోక్షితాః।
సుసన్నికృష్టే సంగ్రామే భూయిష్ఠే త్యక్తజీవితాః॥ 9-22-60(61360)
న హి శక్యం రథైర్యోద్ధుం కుత ఏవ మహాగజైః।
రథానేవ రథా యాంతు కుంజరాః కుంజరానపి॥ 9-22-61(61361)
ప్రతియాతో హి శకునిః స్వమనీకమవస్థితః।
న పునః సౌబలో రాజా యోద్ధుమభ్యాగమిష్యతి॥ 9-22-62(61362)
తతస్తు ద్రౌపదేయాశ్చ తే చ మత్తా మహాద్విపాః।
ప్రయయుర్యత్ర పాంచాల్యో ధృష్టద్యుంనో మహారథః॥ 9-22-63(61363)
సహదేవోఽపి కౌరవ్య రజోమేఘే సముత్థితే।
ఏకాకీ ప్రయయౌ తత్ర యత్ర రాజా యుధిష్ఠిరః॥ 9-22-64(61364)
తతస్తేషు ప్రయాతేషు శకునిః సౌబలః పునః।
పార్శ్వతోఽభ్యహనత్క్రుద్ధో ధృష్టద్యుంనస్య వాహినీం॥ 9-22-65(61365)
తత్పునస్తుములం యుద్ధం ప్రాణాంస్త్యక్త్వాఽభ్యవర్తత।
తావకానాం పరేషాం చ పరస్పరవధైషిణాం॥ 9-22-66(61366)
తే చాన్యోన్యమవైక్షంత తస్మిన్వీరసమాగమే।
యోధాః పర్యపతన్రాజఞ్శతశోఽథ సహస్రశః॥ 9-22-67(61367)
అసిభిశ్ఛిద్యమానానాం శిరసాం లోకసంక్షయే।
ప్రాదురాసీన్మహాఞ్శబ్దస్తాలానాం పతతామివ॥ 9-22-68(61368)
విముక్తానాం శరీరాణాం ఛిన్నానాం పతతాం భువి।
సాయుధానాం చ బాహూనామూరూణాం చ విశాంపతే।
ఆసీత్కటకటాశబ్దః సుమహాన్రోమహర్షణః॥ 9-22-69(61369)
నిఘ్నంతో నిశితైః శస్త్రైర్భ్రాతౄన్పుత్రాన్సఖీనపి।
యోధాః పరిపతంతి స్మ యథాఽఽమిషకృతే ఖగాః॥ 9-22-70(61370)
అన్యోన్యం ప్రతిసంరబ్ధాః సమాసాద్య పరస్పరం।
అహంపూర్వమహంపూర్వమితి నిఘ్నన్సహస్రశః॥ 9-22-71(61371)
సంయాతేనాసనభ్రష్టైరశ్వారోహైర్గతాసుభిః।
హయాః పరిపతంతి స్మ శతశోఽథ సహస్రశః॥ 9-22-72(61372)
స్ఫురతాం ప్రతిపిష్టానామశ్వానాం శీఘ్రగామినాం।
స్తనతాం చ మనుష్యాణాం సన్నద్ధానాం విశాంపతే॥ 9-22-73(61373)
శక్త్యృష్టిప్రాసశబ్దశ్చ తుములః సమపద్యత।
భిందతాం పరమర్మాణి రాజందుర్మంత్రితే తవ॥ 9-22-74(61374)
శ్రమాభిభూతాః సంరబ్ధా శ్రాంతవాహాః పిపాసవః।
విక్షతాశ్చ శితైః శస్త్రైరభ్యవర్ంతత తావకాః॥ 9-22-75(61375)
మత్తా రుధిరగంధేన బహవోఽత్ర విచేతసః।
జఘ్నుః పరాన్స్వకాంశ్చైవ ప్రాప్తాన్ప్రాప్తాననంతరాన్॥ 9-22-76(61376)
బహవశ్చ గతప్రాణాః క్షత్రియా జయగృద్వినః।
భూమావభ్యపతన్రాజఞ్శరవృష్టిభిరావృతాః॥ 9-22-77(61377)
వృకగృధ్రశృగాలానాం తుములే మోదనేఽహని।
ఆసీద్బలక్షయో ఘోరస్తవ పుత్రస్య పశ్యతః॥ 9-22-78(61378)
నరాశ్వకాయైః సంఛన్నా భూమిరాసీద్విశాంపతే।
రుధిరోదకచిత్రా చ భీరూణాం భయవర్ధినీ॥ 9-22-79(61379)
అసిభిః పట్టసైః శూలైస్తక్షమాణాః పునఃపునః।
తావకాః పాణ్·వేయాశ్చ న న్యవర్తంత భారత॥ 9-22-80(61380)
ప్రహరంతో యథాశక్తి యావత్ప్రాణస్య ధారణం।
యోధాః పరిపతంతి స్మ వమంతో రుధిరం ముఖైః॥ 9-22-81(61381)
శిరో గృహీత్వా కేశేషు కబంధః స ప్రదృశ్యతే।
ఉద్యంయ చ శితం ఖంగం రుధిరేణ పరిప్లుతం॥ 9-22-82(61382)
తథోత్థితేషు బహుషు కబంధేషు నరాధిప।
తథా రుధిరగంధేన యోధాః కశ్మలమావిశన్॥ 9-22-83(61383)
మందీభూతే తతః శబ్దే పాండవానాం మహద్బలం।
అల్పావశిష్టైస్తురగైరభ్యవర్తత సౌబలః॥ 9-22-84(61384)
తతోఽభ్యధావంస్త్వరితాః పాండవా జయగృద్వినః।
పదాతయశ్చ నాగాశ్చ సాదినశ్చోద్యతాయుధాః॥ 9-22-85(61385)
కోష్ఠకీకృత్య చాప్యేనం పరిక్షిప్య చ సర్వశః।
శస్త్రైర్నానావిధైర్జఘ్నుర్యుద్వపారం తితీర్షవః॥ 9-22-86(61386)
త్వదీయాస్తాంస్తు సంప్రేక్ష్య సర్వతః సమభిద్రుతాన్।
రథాశ్వపత్తిద్విరదాః పాండవానభిదుద్రువుః॥ 9-22-87(61387)
కేచిత్పదాతయః పద్భిర్ముష్టిభిశ్చ పరస్పరం।
నిజఘ్నుః సమరే శూరాః క్షీణశస్త్రాస్తతోఽపతన్॥ 9-22-88(61388)
రథేభ్యో రథినః పేతుర్ద్విపేభ్యో హస్తిసాదినః।
విమానేభ్యో దివో భ్రష్టాః సిద్వాః పుణ్యక్షయాదివ॥ 9-22-89(61389)
ఏవమన్యోన్యమాయత్తా యోధా జఘ్నుర్మహాహవే।
పితౄన్భ్రాతౄన్వయస్యాంశ్చ పుత్రానపి తథా పరే॥ 9-22-90(61390)
ఏవమాసీదమర్యాదం యుద్వం భరతసత్తమ।
ప్రాసాసిబాణకలిలం వర్తమానే సుదారుణే॥ ॥ 9-22-91(61391)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి శల్యవధపర్వణి అష్టాదశదివసయుద్ధే ద్వావింశోఽధ్యాయః॥ 22 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.